Prawo pracy bez tajemnic

blank

Ten blog to taka mała akademia prawa pracy. Znajdziecie tu informacje podstawowe o prawie pracy i powiązanych z nim regulacjach prawnych, ale też będę opisywać szczegółowe, czasem skomplikowane problemy z jakimi spotykam się w praktyce zawodowej. Zacznijmy więc od.....zasad zatrudniania członków zarządu w spółkach akcyjnych. Wg. jakich zasad mogą być zawierane umowy o pracę z członkami zarządu spółek akcyjnych. Pierwsze zagadnienie, to kwestia podmiotów uprawnionych do zawarcia umowy o pracę (czy umowy prawa cywilnego) z członkiem zarządu. Zgodnie z brzmieniem art. 379 § 1 kodeksu spółek handlowych: „W umowie między spółką a członkiem zarządu, jak również w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia.” Przy czym użycie w przepisie spójnika "lub" wskazuje, że dopuszczalna jest reprezentacja w tej samej spółce zarówno przez radę nadzorczą, jak i przez pełnomocnika. Walne Zgromadzenie zawsze, zatem może powołać pełnomocnika, powierzając mu np. dokonanie w imieniu spółki określonej czynności z członkiem zarządu. Koncepcją dominującą w orzecznictwie sądów polskich jest pogląd, który przyjmuje założenie, iż powołanie przez stosowny organ członka zarządu spółki tworzy tzw. stosunek organizacyjny pomiędzy spółką a osobą powołaną. Stosunek ten charakteryzuje się tym, iż pomimo stworzenia więzi prawnej pomiędzy wymienionymi powyżej podmiotami, nie powoduje on w konsekwencji nawiązania stosunku pracy lub stosunku cywilnego, regulującego kwestię wykonywania czynności w imieniu spółki. Obie więzi prawne, tj. stosunek organizacyjny i stosunek pracy (lub cywilny) są wobec siebie równoległe, co oznacza, iż, pomimo iż jeden wynika z drugiego, to nie są ze sobą powiązane, a orzecznictwo wręcz podkreśla ich odrębność (tak: SN w wyroku z dnia 28 lipca 1999 roku sygnatura akt I PKN 171/99). Powołanie członka zarządu spółki przez właściwy organ nie oznacza, więc nawiązania stosunku pracy w drodze powołania, lecz może być tylko powierzeniem funkcji organu spółki. Członkostwo w zarządzie spółki jest stosunkiem odrębnym od stosunku pracy - mogą one współistnieć ze sobą, lecz może być też tak, że członkostwu w zarządzie nie towarzyszy stosunek pracy. Z powołanym członkiem zarządu zawierana jest, więc na ogół ponadto bądź to umowa prawa cywilnego, bądź to umowa o pracę. Mają one na celu sprecyzowanie zasad wykonywania czynności członka zarządu, w tym i wysokość otrzymywanego wynagrodzenia. Jak już wyżej wspomniano umowę o pracę, czy umowę prawa cywilnego z członkiem zarządu może natomiast zawrzeć bądź rada nadzorcza, bądź pełnomocnik i nie ma przeciwwskazań, aby umowy te były zawierane przez pełnomocnika, gdy w spółce działa rada nadzorcza. Istnieje w orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd odmienny niż zaprezentowany powyżej, jednakże nie jest on powszechny i traktowany winien być raczej jako odstępstwo od ugruntowanej linii orzeczniczej. Według niego nie wyklucza się zupełnie braku możliwości powstania stosunku pracy poprzez sam fakt powołania członka na osobę pełniącą funkcję członka zarządu. O takiej możliwości może świadczyć stwierdzenie, iż: Pozycja prawna prezesa kolegialnego zarządu spółki akcyjnej, który nie jest wspólnikiem może być ukształtowana na podstawie umowy zlecenia, umowy o pracę (w tym umowy o pracę na czas określony) lub stosunku pracy z powołania stosownie do zakresu łączących się z tą funkcją kompetencji, uprawnień i obowiązków przewidzianych w postanowieniach statutowych spółki, umowie spółki lub umowie stron. (Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 maja 1995 r. I PRN 14/95 OSNAPiUS 1995/21 poz. 263.) By w jednak ogóle mogło dojść do sytuacji do zawarcia stosunku pracy z powołania akt powołania musiałaby zawierać elementy stosunku pracy. Nie wystarczy jedynie wskazanie z imienia i nazwiska osoby oraz określenie wysokości wynagrodzenia. Jeszcze raz należy jednak podkreślić, iż dominującym poglądem jest pogląd pierwszy, zakładający istnienie obok siebie stosunku organizacyjnego i stosunku pracy, jako więzi prawnych występujących autonomicznie. Nie jest, więc możliwe uznanie, że wolą stron było wzajemne wykonywanie zobowiązań na bazie samej uchwały, bo gdyby było inaczej nie zawierałyby umowy o pracę. W rezultacie uchwała o powołaniu jedynie oznacza powierzenie konkretnej osobie funkcji członka zarządu (funkcja organizacyjna), a dopiero umowa o pracę dokładnie określa zasady, na jakich współpraca stron ma być realizowana. Kolejną kwestią jest określenie zasad wynagradzania członków Zarządu, które w dalszej kolejności winny zostać inkorporowane do treści umowy o pracę, czy umowy prawa cywilnego. Zgodnie z brzmieniem art. Art. 378 § 1 ksh rada nadzorcza ustala wynagrodzenie członków zarządu zatrudnionych na podstawie umowy o pracę lub innej umowy, chyba, że statut stanowi inaczej. Jest, więc dopuszczalne, aby wynagrodzenie członka zarządu określane było w drodze uchwały Walnego Zgromadzenia, jeśli tak przewiduje Statut. Ponieważ cechą immanentną stosunku pracy jest jego odpłatność, art. 378 § 1 in fine k.s.h. należy rozumieć właśnie jako możliwość oddania ustalania zasad wynagradzania na przykład Walnemu Zgromadzeniu. Powyższe rozważania wskazują, zatem, iż jedyną podstawą do formułowania żądań zapłaty wynagrodzenia za pełnienie funkcji członka zarządu, kiedy to strony zawarły umowę o pracę składając w niej swoje oświadczenia woli jest wyłącznie ta umowa o pracę, zawierana po podjęciu przez stosowny organ uchwały o powołaniu oraz o określeniu zasad wynagradzania. Tak nawiązany stosunek pracy, jest w pełni wiążący dla obu stron. Reasumując: 1. Spółka może być w umowach z członkami zarządu reprezentowana zarówno przez radę nadzorczą jak i pełnomocnika powołanego uchwałą Walnego Zgromadzenia. Nie ma przeciwwskazań, aby umowy te były zawierane przez pełnomocnika nawet, gdy w spółce działa rada nadzorcza. 2. Akt powołania danej osoby do pełnienia funkcji w Zarządzie nie powoduje zawarcia umowy o pracę, czy umowy prawa cywilnego. Wymagane jest do tego zawarcie odrębnej umowy, w której pracodawca będzie reprezentowany zgodnie z zasadami wskazanymi w pkt. 3. Zasady wynagradzania członków Zarządu mogą być ustalane przez radę nadzorczą lub inny wskazany do tego w Statucie spółki organ (Walne Zgromadzenie), a następnie winny znaleźć odzwierciedlenie w treści zawartej umowy o pracę. 3. Jeśli kompetencja do określania zasad wynagradzania członków zarządu powierzona jest innemu organowi niż rada nadzorcza, to rada nie podejmuje w tym zakresie żadnych wiążących decyzji.

Zagadnienia: zarząd, spółka akcyjna, zatrudnianie, umowa o pracę a powołanie print