Ciekawe nazewnictwo. Zimna woda czy zimna wódka?

blank

Zimna Wódka to wieś znajdująca się w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Ujazd. Wieś zamieszkuje obecnie około. 800 mieszkańców. Skąd tak dziwna nazwa miejscowości? Jak się okazuje nazwa miejscowości pochodzi od wyrażenia „zimna woda” a nie od popularnego napoju alkoholowego. Nazwa Zimnawodca oznaczała osadę leżącą nad potokiem. Wieś o tej nazwie jest bardzo stara, bo po raz pierwszy nazwa miejscowości pojawia się w dokumentach w roku 1066. Zapisana była wtedy jako Zimnawodca. Następne wzmiankowanie nazwy miało miejsce w 1295 roku w kronice łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis. Wieś wymieniona została jako Zymna wodka. Wzmianka o miejscowości Zimnawodca pojawia się w także w ugodzie księcia opolskiego Władysława z biskupem wrocławskim Tomaszem. Dokument ten został sporządzonej w 1260 roku. Zapis nazwy pojawił się także w księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego. W rozdziale "Rejestr ujazdowski" zapisano: "Podobnie w Zimnej Wódce jest siedemdziesiąt łanów, z których pan biskup ma sześć pod pług, sołtys siedem, pleban dwa, a do pana należy pięćdziesiąt pięć łanów wraz z serwitutami." Nazwę miejscowości zapisywano także po łacinie, tłumacząc nazwę dosłownie. W piśmie ławników strzeleckich z 1324 roku pojawia się Krystian, proboszcz "de frigido fonte", co po łacinie znaczy Zimna Woda. Natomiast w spisie parafii z roku 1376 sporządzonym w Awinionie, Zimna Wódka występuje pod nazwą Caldeborn. To także dosłowne tłumaczenie. Nazwę miejscowości zawiera także list z wypowiedzeniem wojny krzyżakom. Trzydziestu czterech śląskich rycerzy napisało list do Wielkiego Mistrza Zakonu Krzyżackiego oczywiście w roku 1410. List ten podpisał między innymi rycerz Petulin z Caldim Wasser, Czyli z Zimnej Wody. Jak daleko nazwie wódka do wody? Ale nie zawsze Zimna Wódka to zimna woda. Wódka to wysokoprocentowy napój alkoholowy składający się z destylatu alkoholowego rozcieńczonego wodą w odpowiednim stosunku. Wódka to napój stary. Wytwarzana była już pierwszych wiekach naszej ery. Oficjalnie przyjmuje się, że pierwszej destylacji alkoholu dokonał Zosimos z Panapolis. Było to około roku 400 naszej ery. Co ciekawe, kompetencja destylacji rozpowszechniła się w świecie arabskim, który alkoholu do konsumpcji nie powinien używać. Wódka stosowana była głównie do celów medycznych. Po raz pierwszy wódka dotarła do Europy w XII wieku. Wraz z rycerzami wracającymi z wypraw krzyżowych przybyła na Półwysep Apeniński. Wtedy to prawdopodobnie powstała grappa - włoski napój alkoholowy, destylat przefermentowanych wytłoków i pestek winogron. Grappa często powstaje z odpadów po procesie produkcji wina),. Potem pojawiła się wódka wytwarzana ze zboża. Najprawdopodobniej było to w Niemczech w XIV wieku. Istnieją jednak anegdoty, że to mnisi z Irlandii, konkretnie Święty Patryk, pierwsi wynaleźli "aqua vitae", czyli "wodę życia". Po polsku woda życia to "okowita”. Od Adua Vita pochodzi także nazwa whisky, (uisge beatha) oraz whiskey w Irelandii (uisce beatha). Eau de vie to woda życia we France, acquavite we Włoszech a akvavit w Skandynawii. Nie znaczy to, że na terenie Polski nie znano słowa wódka. Po raz pierwszy w piśmiennictwie polskim słowa „wódka” pojawiła się już w roku 1405. Miało to miejsce w sandomierskich dokumentach sądowych (ciekawe przy okazji jakiej sprawy). Trudno jak widać dopatrzyć się zależności między nazwą miejscowości Zimna Wódka a zwyczajem picia zimnej wódki współcześnie. Bo raz chodzi o wodę a raz o okowitę. Bez żadnej nie było by życia, raz jako aqua vita, raz jako zimna woda ze źródła.

Zagadnienia: naming, nazewnictwo, nazwa miejscowości print