50.2094666 19.2490406

Biuro Projektu Powiatowy Urząd Pracy

Pokaż kontakt e-mail, www
Poproś o ofertę
Umów spotkanie

Al. Marsz. Piłsudskiego Józefa 72Jaworzno

Zadzwoń i poinformuj Firmę, że dzwonisz z nf.pl

lub podaj numer telefonu i poczekaj na kontakt od firmy

O nas

Nadużycie seksualne dziecka przez osobę dorosłą jest pos­taciąnadużycia dziecka. Występowanie tego zjawiska zwykle jest objawempewnej dezorganizacji i zaburzeń środowiska psychologicznego, wktórym pierwotnie zaburzona jest rela­cja między dzieckiem adorosłym. Osoba dorosła dopuszcza­jąca się takiego nadużycia zwyklejest dobrze znana dziecku i między nią a dzieckiem występujezwiązek znaczący o charakterze trwałym. Zwykle nadużywane płciowodziecko jest spragnione uczuć i nie interpretuje czynów dorosłegojako nadużyć. W mniej niż 5% wszystkich ujawnionych przypad­kówseksualnego nadużycia dziecka stwierdza się element uży­cia siły.Dziecko zwykle „współpracuje” z dorosłym, traktu­jąc jegopostępowanie jako przejaw uczucia. Poza czynami nierządnymi dzieckotakie zwykle doświadcza deprywacji emo­cjonalnej i jest zaniedbane.Częstość występowania. Jest to znaczny problem zdrowotny onieznanych bliżej rozmiarach społecznych. Etiologia. Czynnikietiologiczne składające się na nadużycie seksualne dziecka są różnei wielopłaszczyznowe. W większości przypadków istnieje różnegorodzaju dezorganizacja rodziny połączona z deprywacją emocjonalną iśrodowiskową. Większość rodziców, którzy dopuszczają się czynównierządnych ze swoimi dziećmi, doświadczyła podobnego traktowania wswoim dzieciństwie. Objawy kliniczne. W większości przypadków udziecka występuje przewlekłe zapalenie sromu i pochwy, chorobaweneryczna lub uszkodzenia zewnętrznych narządów płciowych. Inneobjawy fizykalne stwierdza się rzadko. Ponadto zwykle istniejąpewne problemy w relacji między rodzicami a dzieckiem lubzaburzenia zachowania dziecka. Postępowanie lekarskie. Jednym zgłównych celów interwencji lekarskiej jest identyfikacja osobydorosłej, odpowiedzialnej za nadużycie seksualne dziecka iodizolowanie dziecka od tej osoby. Celem leczenia jest zwykleprzywrócenie równowagi w rodzinie i utrzymanie jej integralności.Jednakże, jeśli sprawcą jest któreś z rodziców, dziecko oddzielasię od tej osoby i — w niektórych przypadkach — umieszcza podopieką innych osób. Zarówno dorosły, jak i dziecko powinny byćkierowane do oceny psychiatrycznej i leczenia. Postępowaniepielęgniarskie. Często pielęgniarka bierze udział w rozpoznaniusytuacji nadużycia seksualnego dziecka. Ponieważ spędza ona więcejczasu z rodzicami i dzieckiem, znajduje się w najlepszej sytuacjido obserwowania jakości stosunków między dzieckiem a jegorodzicami. Pielęgniarka stwierdzająca nieprawidłowe zależnościmiędzy rodzicami a dzieckiem lub wyładowania emocjonalne dzieckapowinna prowadzić dalej obserwację i rejestrować zależności międzyobserwowanym dzieckiem a innymi dziećmi i dorosłymi. W przypadkuprzyjęcia dziecka do szpitala pielęgniarka powinna oceniaćzachowanie się dziecka, gdy bawi się ono z innymi dziećmi, a takżepodczas zabawy lalkami. Ponadto pielęgniarkę powinno uczulać namożliwość nadużycia seksualnego dziecko z nawracającym zapaleniempochwy i sromu. Opieka pielęgniarska nad dzieckiem podejrzanym odokonanie na nim nadużyć płciowych powinna rozpocząć się jaknajszybciej. Ważne jest skierowanie rodziny do lekarza ipra­cownika społecznego lub zespołu wyspecjalizowanego wpo­stępowaniu w przypadkach nadużycia seksualnego dziecka. Zwyklepielęgniarka ocenia w dalszym ciągu całościowo sy­tuację rodzinną,aby pomóc w ustaleniu osoby sprawcy. Po­winna ona także zapewnićdziecku możliwość udziału w za­bawach ekspresyjnych. Pielęgniarkapowinna stale pamiętać, że osoba dorosła jest pacjentem w równymstopniu co dziecko i nie można obciążyć jej winą za uszkodzeniaciała dziecka powstałe w wyniku nadużycia seksualnego ani zaemocjonal­ną deprywację dziecka. Powinna ona oddziaływaćpodtrzymująco na oboje oraz ułatwiać im dostosowanie, a także nieśćpomoc dziecku w jego rozwoju emocjonalnym, jeśli ma ono zostaćumieszczone w rodzinie zastępczej.Jest to rola w fazie powstawania, którą pielęgniarki będą mogłyrozwinąć, w miarę jak będą określane sztuka i umie­jętnośćporadnictwa seksualnego.Pielęgniarka często musi przyjąć rolępowiernicy pacjent­ki lub klientki. Jest ona zwykle łatwiejdostępna dla niej niż lekarz i powinna być przygotowana na to, bybyć bardziej wrażliwą na jej potrzeby emocjonalne. Taka wrażliwośćmo­że stanowić motywację dla pacjentki do „otwarcia się” iomó­wienia z pielęgniarką jej problemów życiapłciowego.Pielęgniarka nie musi mieć przygotowaniaseksuologiczne­go w ścisłym tego słowa znaczeniu po to, abybezpośrednio pomagać pacjentce w rozwiązywaniu jej problemówseksual­nych. Często jej zasadniczym zadaniem jest udzieleniewspar­cia psychicznego i porady, a także wyjaśnienie błędnychpo­jęć na temat seksualizmu i rozproszenie obiegowych błędnychpoglądów na temat życia płciowego.W pewnych przypadkachpielęgniarka może być jedyną kobietą w zespole terapeutycznym,przez co może dopomóc w przezwyciężeniu wstydu i zakłopotaniapacjentki. Może ona zaofiarować swoją pomoc i wsparcie w momencie,gdy pa­cjentka zaczyna rozważać swój problem. Poprzez swój udział wtym czasie, jak również dzięki zebraniu wywiadu seksuolo­gicznegopielęgniarka może pomóc sprecyzować zagadnienie, a następnieskierować do konsultacji z właściwym specjalistą.Objawy zespołu uwidaczniają się po raz pierwszy zwykle między 20 a30 rokiem życia. Objawy. Wtórny brak miesiączkowania lubmiesiączkowanie skąpe. Niepłodność anowulacyjna — wykrespodstawowej temperatury ciała jest w 60—90% przypadków jednofazowy.Owłosienie typu męskiego (na twarzy, klatce piersiowej,międzyspojeniem łonowym a pępkiem oraz na kończynach). Niekiedy stwierdzasię umiarkowaną otyłość. Torbielowatość jajników. Przyczyna. Teoriewiążą przyczynę choroby z zaburzeniem osi podwzgórze przysadkapolegającym na nadprodukcji LH w sto­sunku do FSH przy jednoczesnymnadmiernym wytwarza­niu androgenu lub estrogenu. Zbyt duże stężeniaestrogenu lub androgenu działają jako czynnik hamujący dalsząprodukcję FSH. Brak wystarczających ilości FSH nie pozwala nadojrzewanie pęcherzyków jajnikowych i nie dochodzi do owulacji.Leczenie. Tradycyjne leczenie tej choroby — chirurgiczne wycięcieklina w torebce jajnika — przynosi dobre rezultaty.U 80% kobiet pooperacji pojawiają się cykle owulacyjne,a 63% zachodzi w ciążę.Zabieg taki zmniejsza ilość tkanki jajnika, przez co zmniejsza sięstężenie estrogenu, a skutkiem tego jest stymulacja produkcji FSHprzez przysadkę. Owulację można także wywołać w ponad 70%przypadków przez podawanie klomifenu. Metoda ta również zmieniaproporcje między hormonami gonadotropowymi na korzyść FSH, copowoduje dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych. Problemypielęgniarskie. W kontakcie z kobietą, u której występują wszystkieobjawy zespołu (owłosienie typu męskiego, otyłość, nieregularnecykle miesiączkowe i niepłodność) pielęgniarka powinna pamiętać, żetaka pacjentka może mieć wątpliwości do własnej kobiecości. Takawątpliwość może być groźna psychicznie i przytłaczająca.Pielęgniarka powinna ustalić, co czuje kobieta w stosunku do jejchoroby i starać się ją zrozumieć. Najczęściej chore po prostupotrzebują kogoś, z kim mogłyby porozmawiać o swoich problemach ilękach. Jeśli kobieta nie zna podstaw fizjologicznych swojejchoroby, a jest tą sprawą zainteresowana, należy udzielić jejwyjaśnień. Obiektywne przedstawienie pomyślnych wyników różnychmetod leczenia powinno dodać jej odwagi i uwolnić ją częściowo odlęku. Jeśli są wskazania do leczenia operacyjnego, dokładnewyjaśnienie na czym będzie polegał zabieg pomoże chorej wzwalczaniu stresu spowodowanego zabiegiem chirurgicznym.Gruczolistość macicy (endometrioza). Choroba polega na obecnościczynnej błony śluzowej typo­wej dla macicy poza jejobrębem.Przyczyny. Proponowane są tu różne teorie. Wedługnajczęściej przyjmowanej teorii podczas menstruacji strzępkiodrywającej się błony śluzowej macicy cofają się przez jajowody dojamy otrzewnej, gdzie ulegają rozrostowi i przerostowi. Dlawyjaśnienia przyczyny niektórych niezwykłych lokalizacjiprzemieszczonej błony śluzowej macicy powstały trzy inneteorie:teoria metaplazji nabłonka jam ciała,teoria szerzenia siędrogami limfatycznymi,teoria szerzenia się poprzez naczyniakrwionośne.c. Być może szerzenie następuje więcej niż jednądrogą,jednak cofanie się błony śluzowej macicy przez jajowody jestprawdopodobnie przyczyną najczęstszą. Miejsca występowaniagruczolistości według zmniejszającej się częstościwystępowania:jajniki, zagłębienie odbytniczo-maciczne i więzadłamaciczno-krzyżowe,przegroda pochwowo-odbytnicza,błona surowiczajajowodów,okolica przejścia esicy w odbytnicę,pęcherzmoczowy,szyjka macicy, błona śluzowa pochwy, węzły chłonnepachwinowe, punkt na wewnętrznej powierzchni ściany jamy brzusz­nejodpowiadający pępkowi, blizny po laparotomii, wyrostek robaczkowy.Objawy. Reagując na cykliczne zmiany w poziomie hormonów,błonaśluzowa zlokalizowana poza macicą wykazuje podobne zmianyprzerostowe i wydzielnicze, jak to ma miejsce w obrębie macicy.Podczas miesiączki występują krwawienia do jamy otrzewnej, w wynikuczego powstają nowe ogniska rozrostu. W jajnikach mogą rozwijać siętorbiele i pękać z uwolnieniem krwi. Nazywane są torbielamiczekoladowymi ze względu na ciemnobrązowe zabarwienie. W miarępostępu choroby przemieszczona błona śluzowa macicy może byćprzyczyną zlepów i zwężeń w jamie otrzewnej. Może to zmniejszaćruchomość narządu rodnego i być u wielu kobiet przyczynąniepłodności. Rozrost i wydzielanie tkanki endometrialnej orazkrwawienie z niej w tych zamkniętych przestrzeniach może powodowaćsilne bóle przed i na początku krwawienia miesiączkowego. Do innychobjawów należą:dyspareunia (bolesność podczas stosunkupłciowego),bóle związane z perystaltyką jelit,plamienieprzedmiesiączkowe,nadmiernie obfite miesiączki,bóle w okolicynadłonowej,zaburzenia w oddawaniu moczu,krwiomocz. Leczenie.Podczasciąży postęp choroby zostaje wstrzymany ze względu na brakdziałania stymulującego błony śluzowej macicy. Dlatego możnastosować podawanie łączne niskich dawek estrogenu i wysokichprogesteronu, aby wytworzyć warunki ciąży rzekomej. Leczenie takiemożna stosować przez kilka miesięcy, jednak nie dłużej niż rok.Należy rozważyć i wyjaśnić zagadnienie działań niepożądanych wprzypadku wyboru tej metody leczenia. Niektórzy autorzyprzedkładają zabieg chirurgiczny nad leczenie hormonalne. Upacjentek starszych i tych, które nie chcą zachować funkcjirozrodczych usuwa się macicę wraz z obustronnym usunięciemprzydatków. Jest to metoda najskuteczniejsza w tej grupie chorych.U kobiet młodszych i w przypadkach mniejszego zaawansowania chorobymożna zachować jajnik. U kobiet, które chcą jeszcze zajść w ciążę,pomóc mogą niektóre zabiegi chirurgiczne o cha­rakterzekorekcyjnym, np. uwolnienie (rozpuszczenie) zlepów w obrębiemiednicy, połączone z podwieszeniem maci­cy i usunięciem jajnika, wktórym stwierdza się obecność torbieli czekoladowej. Ogólnie biorącmetoda leczenia powinna być dobierana indywidualnie, w zależnościod wieku chorej, chęci utrzy­mania zdolności rozrodczej,zaawansowania procesu choro­bowego oraz wskazań i przeciwwskazań doleczenia hormo­nalnego lub chirurgicznego. Problemy pielęgniarskie.Choroba ma charakter postępujący. W przypadkach wczesnegorozpoznania istnieje możliwość rozpoczęcia leczenia mającego nacelu ograniczenie postępu choroby. Młode dziewczęta z silnymibólami w okresie miesiączkowania lub innymi objawami gruczolistościnależy kierować do lekarza. Możliwość utraty płodności powinnaskłonić młodą kobietę do skorygowania jej planów co do przyszłychciąż. Kobiety, które chcą mieć dzieci, należy podtrzymywać na duchui przekonywać, że zajście w ciążę będzie możliwe.Gruczolakomięśniaki macicy. Gdy fragmenty błony śluzowej macicyimplantują się w obrębie mięśnia macicy, rozwijają sięgruczolakomięśniaki. Stan ten częściej widuje się u wieloródek wczwartej i piątej dekadzie życia.Niewystarczająca liczba lub mała ruchliwość plemników. Przyczynyzaburzenia spermatogenezy,brak drożności dróg narządu płciowego,spowodowa­ny wcześniej przebytym zakażeniem, urazem lubzaburze­niem rozwojowym. Leczenie zaburzeń spermatogenezy jestbardzo trudne. Próbuje się stosować hormony, jednak osiągniętedotychczas wyniki są znikome,próbowano stosować klomifen, jednakwyniki uzyska­ne są minimalne,chirurgiczne przywrócenie drożności.Impotencja. Jest to niezdolność do uzyskania lub utrzymania wzwodulub niemożność wprowadzenia prącia do pochwy.Leczenie polega napomocy psychologa i na poradnictwie w zakresie życia płciowego.Problemy pielęgniarskie w przypadkach niepłodnych, ponieważ problemniepłodności ma silne zabarwienie emo­cjonalne, pielęgniarkapowinna sobie zdawać z tego sprawę i reagować właściwie na odczuciaobojga partnerów.W fazie początkowej bardzo ważne jest wysłuchanietego, co mają do powiedzenia, dla wyrobienia sobie obrazucałoś­ciowego. Często uwolnienie się częściowe od napięcia przezszczerą i otwartą rozmowę z pielęgniarką pozwala osiągnąć partneromstan rozluźnienia psychicznego, umożliwiający nie­kiedypoczęcie.Wywiady w zakresie miesiączkowania i życia płciowego,podobnie jak pozostałe dane z wywiadu, mogą w znacznym stopniuprzyczynić się do rozpoczęcia procesu ustalania przy­czynniepłodności. W zbieraniu wywiadu mogą ujawnić się takie problemy,jak złe odżywianie albo nadużywanie leków lub spożywanie alkoholu,to jest czynniki mogące być przy­czyną niepłodności, a którepielęgniarka może pomóc prze­zwyciężyć. W innych przypadkach możebyć wystarczające sprostowa­nie błędnych pojęć o fizjologiirozrodu.Pielęgniarka może zasugerować wykonywanie prostychczynności, np. prowadzenie wykresu podstawowej temperatu­ry ciałalub obserwację śluzu szyjkowego, w celu wykorzy­stania przezpartnerów najbardziej płodnego okresu w cyklu miesiączkowym.Brak owulacji. Przyczyny zakłócenia czynności osi podwzgórzeprzysadka jajniki spowodowane licznymi czynnikami,niewydolnośćczynnościowa przysadki lub jajników,nowotwory jajnika, a takżegruczolistość macicy,zmiany torbielowate jajnika, np. w zespoleSteina Leventhala. Leczenie podawanie klomifenu, antagonistyestrogenu, co po­woduje uwalnianie większych ilości FSH, co z koleisty­muluje proces jajeczkowania,interwencja chirurgiczna w celuprzywrócenia właś­ciwej czynności jajników, zwłaszcza wgruczolistości i ze­spole Steina Leventhala. Nieprawidłowy śluzszyjkowya. Przyczyny śluz „wrogi”, nie pozwalający na penetracjęplemni­ków, spowodowany zaburzeniami hormonalnymi,nadżerki szyjkimacicy spowodowane porodem lub za­biegiem chirurgicznym,stanzapalny szyjki macicy,niezgodność immunologiczna między śluzem anasie­niem. Leczenie estrogen podany w kilku dawkach w fazieprzedowulacyjnej może spowodować zmianę właściwości śluzu, tak żeplemniki nie tracą w nim ruchliwości,koagulacja szyjki macicyczęsto powoduje ustąpienie tej przyczyny,leczenie każdego zapaleniawłaściwymi antybiotyka­mi, niektórzy autorzy sugerują stosowanieprzez kilka mie­sięcy prezerwatyw w celu zmniejszenia ilościprzeciwciał skierowanych przeciwko nasieniu, jednak przynosi todość ograniczone wyniki, gdyż być może mamy tu do czynie­nia zodczynem autoimmunologicznym. Zaburzenia związane znieprawidłowościami budowy jajowodów, macicy i pochwy. Przyczynybrak drożności spowodowany stanem zapalnym lubzrostami,nieprawidłowości rozwojowe, powodujące zablokowa­nie drogiplemników lub komórki jajowej lub uniemożli­wiającezagnieżdżenie,zaburzenia ruchomości jajowodu spowodowane różny­miczynnikami,mięśniaki macicy. Leczenie stanów zapalnych właściwymiantybiotykami,usunięcie zrostów, udrożnienie i usunięcie zaburzeńwrodzonych poprzez zabieg operacyjny. Choroby układu wydzielaniawewnętrznego pozapłciowa i inne choroby. Przyczyny zaburzeniaczynności nadnerczy,zaburzenia czynności gruczołutarczowego,cukrzyca,ciężkie choroby przewlekłe,nadużywanie leków ialkoholizm. Leczenie polega na leczeniu swoistym (przyczynowym)orazutrzymaniu pacjentów w stanie dobrej kondycji fizycznej. Czynnikipsychogennea. Przyczyny niepłodności mogą być zaburzeniapsycho­somatyczne,zaburzenia stabilności emocjonalnej mogąuniemożli­wić prawidłowy stosunek płciowy,brak wiedzy z zakresufizjologii rozrodu może być przyczyną doboru niewłaściwego czasu wcyklu oraz nie­właściwej pozycji podczas stosunku, co możeuniemożli­wiać zapłodnienie.Leczenie w przypadkach koniecznychpomoc psychiatry, podanie właściwych informacji dla zrozumienia, copo­woduje niepłodność.W rozmowie powinno brać udział oboje partnerów.Bardzo ważne jestnawiązanie dobrego kontaktu ze wzglę­du na to, że oboje podchodządo sprawy z silnym ładunkiem emocjonalnym. Mogą oni być niechętni wopisywaniu szcze­gółów ich pożycia płciowego lub też nieświadomienie chcą znać przyczyny niepłodności, zwłaszcza w przypadkach, gdysądzą, że w ich przypadku sprawa jest beznadziejna.Należy im dać dozrozumienia, że przyczyny niepłodności będzie się poszukiwać ujednego i u drugiego, przechodząc od badań najprostszych do corazbardziej złożonych. Pełne rozpoznanie przypadku może trwać od 6 do12 mie­sięcy i może być dość kosztowne.Powodzenie osiąga się w ok.50% w zależności od czynni­ków powodujących niepłodność.Po zebraniudokładnego wywiadu i starannym badaniu fi­zykalnym obojga partnerówpozostaje pięć zasadniczych czyn­ników związanych z rozrodem, którepozostają do zbadania. Czy owulacja w ogóle występuje?najprostsząmetodą określenia, czy u kobiety wystę­puje jajeczkowanie, jestwykres podstawowej tempera­tury ciała. Jeśli owulacja występuje,zosta­nie stwierdzona dwufazowa zmiana temperatury ciała,spo­wodowana obecnością progesteronu wydzielanego przez ciałkożółte w drugiej połowie cyklu,zmiany charakteru śluzu szyjkowego odwyglądu „liś­cia paproci” (w badaniu mikroskopowym) do śluzurzad­kiego i ciągliwego tuż przed owulacja, a następniewystą­pienie lepkiego i gęstego śluzu po owulacji. Zmianycharakteru śluzu są wywołane obecnością proge­steronu poowulacji,gdy na podstawie wyżej opisanych obserwacji nie moż­nawysnuć wniosku ostatecznego, wówczas przeprowadza się inne,bardziej skomplikowane badania, jak badaniecytologiczno-hormonalne, pobranie fragmentu błony ślu­zowej dobadania, a także ilościową analizę hormonalną,w późniejszej faziebadań można za pomocą laparo­skopii lub kuldoskopii wykazaćobecność lub brak czyn­nego ciałka żółtego po owulacji. Czymężczyzna wytwarza prawidłowe nasienie? Badanie nasienia jestprostym testem wykonywanym na nasieniu uzyskanym w wynikumasturbacji lub stosun­ku przerywanego,w badaniu ocenia sięruchliwość plemników, liczbę plemników w przeliczeniu na 1 ml orazwystępowanie postaci nieprawidłowych,objętość wytrysku ma równieżpewne znaczenie. Zbyt duża objętość wskazuje na pogorszeniewłaściwo­ści plemników. Czy wytwarzany śluz szyjkowy ma odpowiedniewłaściwości dla utrzymania ruchliwości i przeżycia plemników?oprócz badania właściwości śluzu w fazie przedowulacyjnej możnawykonać test Simsa Hubnera,w fazie przedowulacyjnej para odbywastosunek na 4—6 godzin przed wykonaniem badania,podczas badaniapobiera się próbkę śluzu szyjkowe­go dla określenia, czy zawiera onruchliwe plemniki,po 6 godzinach od stosunku powinno być conaj­mniej 60% ruchliwych plemników, jeśli odsetek ruchliwychplemników jest niższy, istnieje możliwość immunologicznejniezgodności między śluzem szyjkowym a plemnikami. Za pomocą testuKurzrocka Millera można określić, czy nieprawidłowe jest nasienie,czy śluz szyjkowy uniemożliwia penetrację plemników do macicy. Czyjajowody, jama macicy i pochwa są drożne?najprostszym badaniemumożliwiającym wyjaśnienie jest test Rubina. Wprowadza siędwutlenek węgla przez szyjkę do macicy i jajowodów. Wskazaniamanometru ukazują ciśnienie gazu niezbędne do przejścia przezjajo­wody, o ile oczywiście są one drożne,jeśli test Rubina niedaje wyników, wykonuje się histerosalpingografię. Środek cieniujący(najlepiej rozpusz­czalny w wodzie) wprowadza się przez macicę, anastępnie wykonane zdjęcie rentgenowskie ukaże kształt i za­rysyświatła jamy macicy i jajowodów. W badaniu tym wykrywa się wrodzonenieprawidłowości budowy macicy, uniemożliwiające zagnieżdżenie.Obydwa te badania mo­gą dać wyniki fałszywie dodatnie lub fałszywieujemne. W niektórych przypadkach zatem może być wskazane wy­konanietrzeciego badania,definitywne określenie niedrożności jajowodu możebyć dokonane za pomocą badania kuldoskopowego lublaparoskopowegopoprzez uwidocznienie go po uprzednim wstrzyknięciu barwnika. Czywpływ hormonów na błonę śluzową macicy przygo­towuje ją należyciedo zagnieżdżenia zapłodnionego jaja? Odpowiedź na to pytanieprzynosi badanie materiału biop­syjnego pobranego z jamy macicy. Wzależności od wyników badań podstawowych mogą za­istnieć wskazaniado wykonania dalszych badań, które poz­wolą na ostateczne ustalenieprzyczyny niepłodności.Przeciętny czas prób zajścia w ciążę, zanim podejmie sięinterwencję lekarską, wynosi około 1 roku.Prawdopodobieństwozajścia w ciążę spada o 50% u ko­biet, które osiągnęły 30 rokżycia. Zatem u kobiet w wieku lat 30 i starszych powinno sięszybciej przystępować do le­czenia niepłodności. To samo dotyczykobiet, którym bardzo zależy na zajściu w ciążę.Definicje niepłodność. Uznaje się, że niepłodność istnieje, jeślinie doszło do ciąży mimo prób trwających co najmniejrok.Niepłodność pierwotna: nigdy nie nastąpiło zajście w cią­żę.Niepłodność wtórna: istnieje, gdy wcześniej była ciąża. Jałowość.Terminem tym określa się stan, w którym jakieś znane czynniki niedopuszczają do zapłodnienia.Kobiety: wyjałowienie przez przerwanie ciągłości światła jajowodów.Metoda podwiązanie, przecięcie lub kauteryzacja jajowodów może byćwykonana z cięcia powłok brzusznych podczas wykonywania innejoperacji w obrębie jamy brzusznej lub za pomocą laparoskopu, alboteż za pomocą kuldoskopu przez zagłębienie,odbytniczo-maciczne,zabieg wykonuje się często w okresiepoporodowym, ponieważ wtedy jajowody znajdują się bliżej powłok iła­twiej je uwidocznić. Mężczyźni: wazektomiaa. Metoda podwiązujesię lub wycina odcinek nasieniowodu z obustronnego albo zpojedynczego nacięcia moszny,mężczyzny nie można uznać zaniepłodnego, zanim nagromadzone plemniki nie zostaną wydalonepoprzez wy­tryski. Dochodzi do tego po ok. 10 wytryskach, przy czymnależy w tym czasie obliczać liczbę plemników w próbkach nasienia.Dla uniknięcia zapłodnienia w tym okresie należy stosować inneśrodki antykoncepcyjne,zabieg można wykonać tak, aby zablokowanieświatła nasieniowodu było czasowe przez wprowadzenie „czopu”blokującego odpływ nasienia tak długo, jak długo pożą­dana jestbezpłodność, po czym można go usunąć tak, aby umożliwić wypływnasienia. Dotychczas ta metoda jest jeszcze mało doskonała iznajduje się wciąż w fazie eks­perymentu. Problemy związane zuświadomieniema. Obie metody (tzn. u kobiet i mężczyzn) uznaje sięzatrwałe i nieodwracalne. Niekiedy jednak, w przypadkach gdykobieta lub mężczyzna chcą odzyskać płodność, czasem udaje siępomyślnieudrożnić jajowód lub nasieniowód. Powodzenie udrożnieniajest jednak bardzo małe, w związku z czym partnerzy rozważającymożliwość poddania się sterylizacji nie powinni mieć wrażenia, żejest to procedura odwracalna. Zagrożenie dla zdrowia. Głównepowikłania uniedrożnienia jajowodów to zator płuc, krwotok,zakażenie i późniejsza ciąża jajowodowa.Śmiertelność jest mała, aledonoszono w piśmiennictwie o takich przypadkach. Wazektomia wedługdanych piśmiennictwa daje umiarkowane działania uboczne w postacibolesności i obrzęków miejscowych. Nie opisano przypadków zejściaśmiertelnego w wyniku tego zabiegu. Skutecznośća. Metoda na ogółwysoce skuteczna. Opisano pojedyncze przypadki niepowodzeńspowodowanych przede wszystkim nieprawidłowym wykonaniem zabiegulub samoistnym udrożnieniem zablokowanych drógrozrodczych.